Kreken van Saleghem

  • Ons krekengebied breidt uit!

    In 2018 kwam de akker vlakbij ons natuurhuis Panneweel beschikbaar. De perfecte uitbreiding van ons krekengebied.

    Uiteraard gingen we onmiddellijk aan de slag. Na veel telefoontjes, overleg en vergaderingen,... kunnen we met vreugde aankondigen dat de akker van 11,5ha ingezet zal worden als uitbreiding van onze natuurgebied! Het totale krekengebied in beheer van Natuurpunt Waasland-Noord komt daarbij op 53ha.

  • In Sint-Gillis-Waas vormen de Kreken van Saleghem een uniek landschap. Het is een snoer van kleine en grote plassen, rietvelden en bosjes. Met de bloemenrijke oude dijken en knotwilgen langs de weiden is dit een landschap dat de moeite is om te bewaren.

  • Met het warme weer van de voorbije weken is het libellenseizoen van start gegaan. Ondertussen, einde april, staat de teller op 8 waargenomen soorten (inventarisatie libellen KvS). De Glassnijder, de Vroege glazenmaker en Variabele waterjuffer zetten we graag in de kijker.

  • bruin blauwtje

    bruin blauwtje ©Marc Gevers

     

    gegevens tem 2020  waarnemingen.be

      Kreken van Saleghem
      V L 2021

    Totaal

    Zwartsprietdikkopje - Thymelicus lineola  2013  2013  
    Groot dikkopje - Ochlodes sylvanus 2013 2020  
    Koninginnenpage - Papilio machaon 2011 2020  
    Oranjetipje - Anthocharis cardamines 2013 2020 √  
    Groot koolwitje - Pieris brassicae 2009 2020  
    Klein koolwitje - Pieris rapae 2009 2020 √  
    Klein geaderd witje - Pieris napi 2007 2020 √   
    Oranje luzernevlinder - Colias crocea 2013 2020  
    Citroenvlinder - Gonepteryx rhamni  2015 2020 √   
    Kleine vuurvlinder - Lycaena phlaeas 2009 2020 √   
    Boomblauwtje - Celastrina argiolus 2013 2020
    Bruin blauwtje - Aricia agestis 2010 2020  
    Icarusblauwtje - Polyommatus icarus 2009 2020  
    Kleine parelmoervlinder - Issoria lathonia 2016 2016
    Atalanta - Vanessa atalanta
    2011 2020  
    Distelvlinder - Vanessa cardui 2009 2019  
    Dagpauwoog - Aglais io 2009 2020 √ 
    Kleine vos - Aglais urticae 2013 2016  
    Grote vos - Nymphalis polychloros  2018 2018   
    Gehakkelde aurelia - Polygonia c-album 2010 2020 √  
    Landkaartje - Araschnia levana  2013 2020  
    Bruin zandoogje - Maniola jurtina 2009 2020  
    Oranje zandoogje - Pyronia tithonus 2009 2020  
    Bont zandoogje - Pararge aegeria 2007 2020 √   
    Argusvlinder - Lasiommata megera 2012 2012
    Hooibeestje - Coenonympha pamphilus 2017 2020  
    Totaal    26

    Gele luzernevlinder (2013) werd niet opgenomen in de lijst wegens 'geen bewijs'. 
    Grote weerschijnvlinder (2017) - gegevens zijn verborgen

     

     

    laatst bijgewerkt 27 april 2021

  • oiobox

    Voor de aankoop van de Saleghemkreek en de verdere natuuruitbreiding ontvingen we een mooi uitgewerkte duurzame samenwerking met de firma Quatra genaamd. Ze schenken twee maal per jaar een bedrag van het saldo ontstaan door de ophaling en verwerking van gebruikte frituurvetten afkomstig van particulieren. Dit project draagt de naam: 'OlioBox'. Oliobox is het inzamelconcept en de box om onze oude frituurolie in gesloten verpakking in te zamelen bij supermarkten. Heeft jouw supermarkt nog geen oliobox maar wel interesse om deel te nemen, meldt het hun even.

    Per volle Oliobox schenkt Olio een bijdrage aan Natuurpunt waarmee Natuurpunt 3m² natuur koopt in Vlaanderen. Als Waas bedrijf stort Quarta dus een mooie bijdrage voor het Wase natuurbehoud en herstel in het Saleghem Krekengebied.

    Na een voorgeschiedenis in vetverwerking, ontstaat in 1999 Quatra, dat zich toespitst op de recyclage van frituurvetten. Quatra slaagt erin om een afzetmarkt voor gebruikte frituurvetten te creëren. Het afval van frituurvet wordt niet langer enkel gebruikt als grondstof voor de chemische nijverheid, maar ook voor het leveren van biodiesel en nieuwe frituurvetten. Samenwerking en investeringen zorgden ervoor dat Quatra één van de grootste spelers werd op de Belgische markt van gebruikte frituurvetten en -oliën.

    Klik op de fotovoor alle actuele inzamelpunten.

     

     

     Bij Maxi Zoo vind je alles voor gelukkige beestjes en trotse baasjes. Alles wat we doen, doen we uit liefde voor dieren én de natuur. Daarom zetten we die samen met Natuurpunt in de kijker, en vertellen we je hoe je de natuur rondom jou een handje kunt helpen. 

    Maxi Zoo is deel van de Fressnapf Group, de Europese marktleider in producten voor huisdieren. In België kun je in maar liefst 44 winkels terecht, en natuurlijk ontvangen we ook je viervoeter daar met open armen. Snuffel je even rond in onze winkel? Dan merk je dat we elk product met de grootste zorg uitzoeken:

    • gezond voer en snacks waar je beestje geen genoeg van krijgt
    • stevige speeltjes voor uren speelplezier en knusse slaapplekjes om zalig in te soezen
    • alles om het je tuinbezoekers naar hun zin te maken: vogel- en egelhuisjes,  voederstations, insectenhotels, aangepast voer, enzovoort.

    Benieuwd wat jij kunt doen om je tuindieren een pootje toe te steken? Stel je vraag aan onze medewerkers, of snuffel door deze tips en tover je tuin om tot een paradijs voor plant en dier.
    Volg hen op FacebookInstagram en YouTube.

  • Op verschillende terreinen zijn peilbuizen geplaatst om het waterpeil op te volgen. Het waterpeil is een belangrijke factor voor het type vegetatie dat we kunnen verwachten.

     

    Door de nieuwe richtlijnen in verband met monitoring van erkende natuurgebieden is de meetopstelling en de meetmethode ondertussen meer gestandaardiseerd door het INBO (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek). Een duidelijke beschrijving kan je vinden op de website van het INBO.

     

  • De broedvogelinventarisatie omvat het gebied begrensd door de Groenendijk, de Krekeldijk, de Zalegemdijk en de Rietlandstraat.

     

    De kreken van Saleghem, een gevarieerd gebied

    Kenmerkend zijn open water, met riet begroeide oevers, moerassige bosjes, stroken grasland, knotwilgen, ruigte, jong bos ( struikvorming en jonge bomen) en enkele (kleine) oudere bospercelen. We kunnen er vertegenwoordigers verwachten van heel wat vogelgroepen: zangvogels, spechten, eenden, futen, reigers, rallen, roofvogels en zelfs steltlopers. De verschillende soorten broedvogels komen echter niet willekeurig in het gebied voor, maar kiezen welbepaalde zones die voor hun territoriaal gedrag en hun wijze van nestbouw en voedselzoeken geschikt zijn.

     

    Rietkragen = belangrijk voor rietvogels

    Door de aanwezigheid van mooie rietkragen is het gebied vooral interessant voor rietvogels. Het aantal soorten in een rietveld of in een waterpartij hangt vooral af van de structuur van de plantengroei. Het al dan niet voorkomen van zuiver riet (nieuw of overjarig), riet in diep water (max 1 m) , verruigd rietland, struikopslag, open plaatsen met ondiep water, slikrandjes en grasland zal een directe invloed hebben op de vogelsoorten in het gebied. 

     

     

    2006

    2008

    2014

    2015

    2016

    2018

    blauwborst

    2 tot 3

    5

    8

    5

    10

    5

    bosrietzanger

    3 tot 5

    10

    7

    1

    4

    3

    bruine kiekendief

    2

    1

    1

    1

    1

    1

    kleine karekiet

    12 tot 15

    24

    12

    20

    27

    29

    rietgors

    2 tot 3

    7

    4

    3

    3

    6

    rietzanger

    0

    4

    6

    8

    4

    2

    winterkoning*

    >10

    30

    35

    37

    45

    34

     De getallen vermeld in de tabellen geven het aantal territoria of broedparen weer.

    Regelmatig riet maaien met afvoeren van het maaisel en het kappen van struiken in de rietkragen is noodzakelijk om onze rietvogels te behouden. De winterkoning broedt zowel in riet als in bosjes. De bruine kiekendief is de laatste jaren een regelmatige broedvogel met in de Kreken van Salegem 1 tot 2 broedparen.

     

    Zangers, mezen, vliegenvangers en lijsters

     

    2006

    2008

    2014

    2015

    2016

    2018

    tjiftjaf

    >10

    31

    31

    24

    23

    18

    fitis

    3

    1 tot 2

    7

    3

    4

    2

    zwartkop

    6 tot 7

    16

    14

    20

    16

    16

    tuinfluiter

    4

    8

    6

    12

    3

    0

    spreeuw

    2

    1

    2

    2

    2

    1

    groenling

    0

    1

    0

    0

    1

    0

    vink

    6

    8

    7

    9

    12

    4

    koolmees

    >5

    13

    17

    18

    15

    22

    pimpelmees

    >5

    6

    8

    12

    13

    7

    staartmees

    1 tot 3

    3

    6

    0

    4

    3

    roodborst

    4

    4

    7

    4

    14

    1

    grasmus

    6 tot 7

    6

    3

    9

    6

    7

    spotvogel

    0

    1 tot 2

    1

    1

    0

    0

    merel

    > 5

    16 tot 18

    21

    23

    18

    18

    zanglijster

    3 tot 5

    7

    5

    7

    5

    3

    grote lijster

    2

    3 tot 4

    3

    5

    5

    5

    roodborsttapuit

    1

    1

    0

    0

    0

    0

    grauwe vliegenvanger

    2

    1 tot 2

    0

    0

    0

    0

     

    Het zijn vooral vogels van struiken en bosjes. Grasmussen vind je vooral langs de dijken, hier en daar een struikje of een jonge boom heeft voor deze soort een bijzondere aantrekkingskracht. 

     

    Duiven, spechten, boomkruipers  en ijsvogel

     

    2006

    2008

    2014

    2015

    2016

    2018

    holenduif

    3 tot 5

    5

    2

    1

    0

    4

    zomertortel

    1

    1

    0

    0

    0

     

    boomkruiper

    4-5

    3

    3

    4

    10

    5

    groene specht

    1 tot 2

    1 tot 3

    4

    5

    3

    2

    Grote bonte specht

    4

    5

    2

    1

    2

    2

    ijsvogel

    1

    1

    1

    1

    2

    0

     

    Houtduif en Turkse tortel worden niet geteld, ze komen bijzonder talrijk voor in de omgeving. Houtduiven leggen bij het op zoek gaan naar voedsel vrij grote afstanden af en zijn daardoor moeilijk te inventariseren. IJsvogel broedt mogelijk in de wand die we enkele jaren geleden speciaal voor deze soort aangelegd hebben. 

     

    Huismus, ringmus en heggenmus

    Een kleine kolonie huismussen broedt in de hagen rond het Natuurhuis. De ringmus kiest voor de talrijke nestkastjes die in de boomgaard hangen. In de omgeving van het Natuurhuis hoor je in de vroege lente verschillende zangposten van de heggenmus.

     

    Roofvogels en uilen 

     

    2006

    2008

    2014

    2015

    2016

    2018

    buizerd

    1

    1 tot 2

    3

    2

    2

    1

    torenvalk

    1

    1 tot 2

    1

    1

    0

    0

    sperwer

    2

    1

    0

    0

    1

    1

    kerkuil

    0

    1

    1

    1

    1

    1

    steenuil

    1 tot 2

    2 tot 3

    1

    1

    1

    6

    ransuil

    1

    0

    0

    0

    1

    0

     

    Ekster, gaai, zwarte kraai, kauw

    Ekster, zwarte kraai, gaai en kauw zijn in het Krekengebied regelmatige broedvogels met verschillende broedparen.

     

    Reigers , futen, zwanen, ganzen, eenden, meerkoeten en waterhoenen 

     

    2006

    2008

    2014

    2015

    2016

     2018

    Nijlgans

    1 tot 2

    2

    3

    1

    1

     1

    Canadese gans

    2 tot 3

    3

    2

    1

    0

     <5

    grauwe gans

    0

    1

    3

    1

    11

     1

    knobbelzwaan

    0

    1

    0

    0

    0

    fuut

    6

    4

    1

    2

    3

     1

    dodaars

    0

    1

    0

    0

    0

    2

    blauwe reiger

    10 tot 12

    12 tot 15

    15-20

    17

    17

     10

     

    Wilde eend, waterhoen en meerkoet werden niet geteld, ze komen vrij talrijk voor. Krakeend, slobeend, kuifeend, wintertaling en bergeend worden regelmatig waargenomen tijdens het broedseizoen. Eenden met pas uitgekomen jongen laten zich op de Salegemkreek echter moeilijk zien. Succesrijke broedgevallen zijn hierdoor moeilijk vast te stellen. De kolonie blauwe reigers neemt langzaam in aantal toe. Een koppeltje dodaars broedt onregelmatig in het Panneweel. Het aantal exoten zoals Nijlgans en Canadese gans blijft beperkt tot minder dan vijf broedparen. De knobbelzwaan heeft sinds hier sinds 2006 niet meer gebroed.

     


  • De Saleghemkreek toont tijdens de wintermaanden een ander beeld. Hier treffen we op de akkers naast de Saleghemkreek af en toe een groep grauwe ganzen aan van maximaal 250 ex. De Canadese gans laat een maximum optekenen van een 50-tal exemplaren. De Nijlgans is slechts aanwezig met enkele exemplaren. De wilde eend blijft hier ook de talrijkste eend met maximaal 150 ex. De krakeend, bergeend, wintertaling, kuifeend, slobeend, tafeleend en smient zijn tijdens de mid-maandelijkse tellingen meestal aanwezig met maximum 20 ex. per soort. Af en toe worden er een 10-tal futen, een 20-tal waterhoenen en een 100-tal meerkoeten geteld. In de buurt van de Groenendijk huist er een kolonie blauwe reigers. De aantallen voor deze soort bereiken in februari en maart een totaal van 30 à 40 vogels.

     


  • Het Sint-Jacobsgat is gelegen op een stuifzandrug ontstaan na de jongste ijstijd op de tertiaire zandbank. Aan de rand van deze duinen was er tot de Middeleeuwen een veenmoeras. Veen en zand werden bij de grote overstromingen en militaire inundaties (15de tot 17de eeuw) overspoeld met klei en zand. Bij een van deze stormvloeden brak de Krekeldijk door en ontstond er een kleine doorbraakgeul ter hoogte van het perceel naar de Turfbankenpolder. In 1627 werd de dijk terug hersteld met een kraag rond deze geul. Het perceel werd daarna gebruikt als wei- en akkerland met moerassige stroken op de laagst gelegen delen. De doorbraakgeul bleef bestaan tot 1977 toen hij bij baggeringswerken werd opgevuld. Tot 1980 was het in gebruik als weiland, daarna als akkerland. De aanplant van populieren rondom het perceel dateert van deze periode. 

  • Natuurpunt koopt belangrijk puzzelstuk aan in het natuurgebied Kreken van Saleghem

     

    Het is reeds enkele jaren geleden dat Natuurpunt Waasland-Noord nog  een grote uitbreiding in één van haar natuurgebieden kon aankondigen. Nochtans, het gericht aankopen van natuurgebieden is en blijft de meest afdoende oplossing voor het veiligstellen van natuur in onze regio en elders.

    Onze afdeling is  dan ook uitermate fier op de aankoop van het Sint-Jacobsmoer en het Sint-Jacobsgat, gelegen in Meerdonk nabij de Saleghemdijk. Het is een aaneengesloten zeer waardevol stuk natuur van 9,1 ha. Met deze koop breidt het natuurgebied Kreken van Saleghem uit tot ong. 24ha, in eigendom van Natuurpunt.

    Het Sint-Jacobsmoer ligt in het centrum van het visiegebied van het natuurreservaat en was bijgevolg een must om aan te kopen. Het was een particuliere eigendom.  De relatie met de eigenaar was steeds goed: Natuurpunt had tot op heden al een beheersovereenkomst voor een deel van 6,1 ha. In het resterende deel van 3 ha staat een houten chalet die de eigenaar en zijn echtgenote sporadisch gebruikten. Ze behouden ook  na de verkoop dit recht maar het is wel uitdovend.

    Het hele gebied is ingekleurd op het gewestplan als natuurreservaat en het is beschermd als landschap.

    De nieuwe aanwinst is een  meer dan 700 m langgerekte kreekplas maakt de verbinding tussen het Sint-Jacobsgat en de Oostbroekse Meersen in het oosten en de Twaalfgemeet en D’Eilanden in het westen. Al deze deelgebieden zijn eigendom van Natuurpunt.  Enkel het perceel van de Twaalfgemeet, een eeuwenoud hooiland, is eigendom van het Bestuur van de Polder van het Land van Waas maar in beheer bij onze vereniging. De nieuwe aankoop zal het beheer van het hele natuurgebied aanzienlijk vergemakkelijken.

    Het Sint-Jacobsmoer is van oorsprong een ingedijkte overstromingsgeul die via moerassen en tussen zandruggen haar weg zocht in het uitgeveende gebied van Saleghem in de 16e en 17e eeuw.  Deze kreek is  tot 2 meter diep. De zacht hellende oevers, bestaande uit verruigde rietkragen en drijfzomen, gaan over in wilgenstruweel.  Op de vaste oever bieden oude knotwilgen  broedgelegenheid en groeiplaatsen voor tal van dieren en planten. Ze worden al vele jaren onderhouden door de vrijwilligersploeg van Natuurpunt Waasland-Noord. Tijdens het knotten, de voorbije winter, is er op een van de wilgen terug een eikvaren gevonden. Een leuke vondst, de vorige waarneming in het krekengebied dateert van 30 jaren geleden, en door dezelfde knottende vrijwilliger!

    Parallelgrachten scheiden het terrein van de aanpalende akkers. Ze worden afgeboord met eik, es en lijsterbes ten zuiden en een mooie rij knotwilgen ten noorden.

    In de rietkragen broeden bruine kiekendief, waterral, blauwborst, rietzanger, kleine karekiet en rietgors. Waar er meer bomen en struiken staan laten tuinfluiter, winterkoning, zwartkop, fitis en tjiftjaf en soms  braamsluiper  hun lied horen in de lente.

    Het Sint-Jacobsgat is vrij toegankelijk en heeft een kort bewegwijzerd wandelpad. Dit gebied wordt begraasd door paarden en runderen met zachte overgangen tussen grasland en boomopslag. Omheen de kreken ligt het lusvormig rolstoelwandelpad.

     


  • In 2005 startte de provincie Oost-Vlaanderen met het ondersteunen van soortenbeschermingsprojecten. Sindsdien werden er tal van projecten uitgevoerd en deze lijst groeit steeds verder aan. De subsidie heeft als belangrijkste doel concrete en duurzame resultaten op het terrein te bereiken voor typische of bedreigde Oost-Vlaamse planten en dieren.

    Prioriteit gaat naar de natuuraandachtszones. De Grote Geule en de Kreken van Saleghem vallen hier onder.

    Onze vereniging heeft in augustus 2013 een project ingediend voor het herstellen van de rietvegetatie rond de Kieldrechtse Watergang. De Kieldrechtse Watergang maakt deel uit van ons erkend reservaat Grote Geule en vormt een natuurlijke verbinding met de Kreken van Saleghem.

     

    KW 3 1

     

    In het verleden zijn tussen Meerdonk en Kieldrecht vele rietkragen verdwenen langsheen deze waterloop. Rietkragen werden opgehoogd, soms zelfs met huisvuil of baggerspecie, elders werden rietkragen kapot gespoten met herbiciden.

    Sedert 1995 is onze vereniging gestart met het opkopen van kleine perceeltjes die na de ruilverkaveling van de jaren 80 waren toegewezen aan vele eigenaars. Met succes zijn enkele oude verwaarloosde rietkragen hersteld. Recente broedvogelinventarisaties geven meerdere koppels kleine karekiet, bosrietzanger, blauwborst, rietgors en ook een enkele rietzanger.

    Dank zij de subsidie van onze provincie kunnen we onze visie verderzetten, mogelijk komt er zelfs een broedgeval van bruine kiekendief. De oevers van enkele aanpalende perceeltjes zal worden afgegraven en omzoomd met een raster. In het najaar wordt het raster verwijderd en kunnen de paarden ons cyclisch (wisselend om de vijf jaar) maaibeheer van de andere perceeltjes aanvullen.

    Denk evenwel niet dat alles op een schoteltje wordt aangebracht; je moet een bouwvergunning aanvragen met de nodige detailplans, voor de subsidie dient een projectdossier te worden opgesteld met een gedetailleerde motivatie en plans, daarna komt nog een machtiging en moet je ook nog aan het polderbestuur een goedkeuring vragen. Dus voordat je een schop in de grond kan steken dient veel papierwerk te gebeuren. Gelukkig zijn we ondersteund door onze professionele medewerkers van Natuurpunt Mechelen;  Esther Castermans heeft ons in alle zaken ondersteund en heeft gezorgd voor het opstellen en indienen van het volledige dossier.

    De subsidies dekken jammer genoeg niet de kosten van het project. Je kan jouw bijdrage tot sanering van het gebied overschrijven:  referentie: project 6230

     

    2014

     


  • Het Panneweelmoeras is ontstaan als een ondiep wiel of “panne” bij een beperkte doorbraak van de Grote Geule doorheen de smalle dekzandrug waarop nu de Krekeldijk ligt. Dit gebeurde bij de inundatie van de veengebieden van de Beneden-Schelde tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648).

  • Kreken en wielen zijn restanten van overstromingen. Hoewel er voordien reeds stormvloeden met dijkdoorbraken waren, werd de basis van het huidige landschap gelegd tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) toen de Nederlanden in opstand kwamen tegen de Spaanse koning Filips II. Toen werd in 1584 de hele Wase polder onder water gezet ter verdediging van Antwerpen. Eb en vloed kregen zo tot in 1609 (de Kieldrechtpolder tot 1648) vrij spel en er ontstonden diepe geulen die na het herstel van de dijken in het landschap achterbleven als kreken en wielen.

  • De Kreken van Saleghem vormen een aaneenschakeling van grotere en kleinere plassen, rietkragen, bloemrijke dijken, ruisende populieren op de dijk en een pittoresk gehucht waarbij je het gevoel hebt dat je teruggaat in de tijd.

    Misschien zie je in de schemer wel een kerkuil vliegen?  Of heb je gevoel dat de vleermuizen je pad volgen op een zomerse avond?

    In het Sint Jacobsgat vind je heuse schatten: parelachtig kevers, zoemende bijen, energieke sprinkhanen, fladderende vlinders en glanzende libellen.  De geur van watermunt zorgt er voor dat je energie kan bijtanken zodat je weer kan overleven in deze chaotische wereld.

Word nu lid van de grootste natuurfamilie van Vlaanderen Lid worden